Je bent gewoon bezig met je dag, en ineens voel je het: een warmte die ergens in je buik of
middenrif begint en zich in een paar tellen door je lichaam verspreidt.
Soms blijft het kort en zakt het weer weg. Soms trekt het door naar je gezicht en hals, vaak
met zweten, een versnelde hartslag of een onrustig gevoel erbij. En soms komt het
meerdere keren per dag terug of verstoort het je nachtrust.
Opvliegers worden vaak gezien als iets dat er gewoon bij hoort in de overgang. Maar wat
gebeurt er eigenlijk in het lichaam, en waarom hoort dit zo bij deze fase? En vooral: wat
helpt?

Wat er in het lichaam gebeurt bij een opvlieger
Opvliegers ontstaan als gevolg van veranderingen in de hormonale regulatie tijdens de
overgang, waarbij vooral oestrogeen een centrale rol speelt.
Oestrogeen heeft namelijk invloed op de hypothalamus: het gebied in de hersenen dat de
lichaamstemperatuur bewaakt en regelt. Je kunt dit zien als een soort interne thermostaat
die voortdurend afweegt wat voor jouw lichaam “normaal” is.
Tijdens de overgang verandert die regeling. Niet alleen omdat de hoeveelheid oestrogeen
afneemt, maar vooral omdat de schommelingen groter en onvoorspelbaarder worden.
Daardoor gebeurt er een aantal dingen tegelijk:

• de thermostaat in de hersenen wordt gevoeliger afgesteld
• kleine veranderingen in temperatuur worden sneller opgepikt
• het “comfortvenster” waarin het lichaam stabiel blijft, wordt kleiner

Het gevolg is dat het lichaam sneller reageert met een warmte-afvoerreactie: de bloedvaten
zetten uit en je gaat zweten om af te koelen. Dat is wat je ervaart als een opvlieger.

De rol van het zenuwstelsel en belasting
Wat vaak minder zichtbaar is, is dat het zenuwstelsel hierin meebeweegt.
De hypothalamus staat niet los van de rest van het lichaam, maar werkt nauw samen met
systemen die stress, herstel en prikkelverwerking reguleren.
Daardoor kunnen opvliegers vaker voorkomen in periodes waarin het lichaam al meer belast
is, bijvoorbeeld door spanning, drukte of vermoeidheid. Niet als oorzaak, maar omdat het
systeem dan sneller reageert.

Als het zenuwstelsel al meer “aan” staat, kan de drempel waarop het
thermoregulatiesysteem reageert lager worden.

Opvliegers in samenhang met andere klachten
In de praktijk staan opvliegers zelden op zichzelf. Ze komen vaak samen met andere signalen
zoals:

• slechter slapen
• vermoeidheid
• innerlijke onrust
• sneller overprikkeld zijn

Dat maakt dat het zinvol kan zijn om niet alleen naar de opvlieger zelf te kijken, maar naar
het bredere patroon in het lichaam.

Hoe fytotherapie kan helpen bij opvliegers
Binnen de fytotherapie wordt niet alleen gekeken naar het symptoom zelf, maar naar de
manier waarop het lichaam op dat moment reguleert. De vraag is daarbij niet zozeer “hoe
stoppen we de opvlieger”, maar: wat maakt dat het lichaam zo snel in deze reactie schiet?
Daarin ligt ook de kern van de aanpak: het ondersteunen van de onderliggende regulatie.
Juist planten kunnen hierin veel betekenen, omdat ze het lichaam op meerdere niveaus
tegelijk kunnen beïnvloeden. Juist bij opvliegers, waar temperatuurregulatie, hormonen en
zenuwstelsel nauw met elkaar verweven zijn, is die brede ondersteuning waardevol.
Afhankelijk van het patroon kan dat bijvoorbeeld betekenen dat er gekozen wordt voor
planten die invloed hebben op de hormonale afstemming, op de prikkelverwerking in het
zenuwstelsel of op het vermogen van het lichaam om na activatie weer terug te schakelen
naar rust.

Het uitgangspunt is daarbij altijd hetzelfde: het lichaam helpen om weer soepeler te
reageren, zodat de intensiteit en frequentie van opvliegers kunnen afnemen zonder het
natuurlijke regelmechanisme te verstoren.

Herken je dat opvliegers een grotere rol spelen dan je had verwacht, of dat ze samenhangen
met andere klachten? Dan kan het helpend zijn om daar breder naar te kijken. Je bent
welkom om samen te onderzoeken wat er in jouw lichaam speelt en welke ondersteuning
daarbij past.