Je zit rustig op de bank en ineens voel je het. Een harde bons in je borst. Of een hartslag die ineens lijkt te versnellen. Misschien duurt het maar een paar seconden, misschien langer. En voor je het weet vraag je je af: is dit normaal?

Hartkloppingen kunnen behoorlijk beangstigend zijn. Zeker als je ze niet eerder hebt gehad.

Veel vrouwen denken direct aan hun hart. Logisch ook. Maar hartkloppingen staan in deze
levensfase lang niet altijd op zichzelf. Ze gaan opvallend vaak samen met slechter slapen,
meer onrust, sneller schrikken van lichamelijke signalen of het gevoel dat je minder stress
kunt hebben dan vroeger.

De link is ook niet altijd meteen duidelijk. We denken bij hormonale veranderingen meestal
aan opvliegers, nachtzweten of een veranderende cyclus. Hartkloppingen worden veel
minder vaak genoemd, terwijl ze voor sommige vrouwen juist een van de meest opvallende
klachten zijn.

Waarom juist in deze levensfase?
De periode rond de overgang is voor veel vrouwen een tijd waarin het lichaam opnieuw een
evenwicht moet vinden. Daarbij denken we vaak aan opvliegers of een veranderende
menstruatiecyclus, maar hormonale veranderingen hebben invloed op veel meer processen
in het lichaam.

Een belangrijke rol is weggelegd voor progesteron. Dat hormoon is vooral bekend vanwege
zijn rol in de menstruatiecyclus en zwangerschap, maar heeft ook invloed op het
zenuwstelsel. Progesteron en zijn afbraakproducten werken onder andere in op receptoren
die betrokken zijn bij ontspanning en stressregulatie. Je zou kunnen zeggen dat progesteron
niet alleen een voortplantingshormoon is, maar ook een hormoon dat een belangrijke rol
speelt in hoe je zenuwstelsel met stress omgaat. Tijdens de vruchtbare jaren ervaren veel
vrouwen daardoor in bepaalde fases van hun cyclus letterlijk meer rust en veerkracht.

Naarmate progesteron in de jaren rond de overgang afneemt en sterker gaat schommelen,
kan dat merkbaar worden. Sommige vrouwen voelen zich sneller gespannen, slapen minder
diep, schrikken gemakkelijker of hebben het gevoel dat hun lichaam sterker reageert op
situaties die vroeger moeiteloos werden opgevangen.

Ook oestrogeen speelt een rol. Veranderingen in dit hormoon hebben invloed op onder
andere bloedvaten, temperatuurregulatie en het autonome zenuwstelsel. Het gevolg kan
zijn dat signalen uit het lichaam nadrukkelijker worden gevoeld dan voorheen. Een hartslag
die je vroeger nauwelijks opmerkte, kan ineens veel meer op de voorgrond treden.

Daar komt bij dat deze levensfase vaak samenvalt met een periode waarin de belasting hoog
is. Werk, gezin, mantelzorg, slechter slapen of jarenlang doorgaan zonder voldoende herstel kunnen ervoor zorgen dat het lichaam minder ruimte heeft om deze veranderingen op te vangen.

Wanneer spelen hormonen een rol en wanneer moet je verder kijken?
Hartkloppingen worden regelmatig genoemd als klacht in de periode rond de overgang,
maar dat betekent niet automatisch dat hormonen altijd de oorzaak zijn.

Ook factoren zoals bloedarmoede, schildklierproblemen, hartritmestoornissen, medicatie,
cafeïnegebruik of andere medische aandoeningen kunnen hartkloppingen veroorzaken.
Nieuwe, aanhoudende of verontrustende klachten verdienen daarom altijd een goede
medische beoordeling.

Tegelijkertijd zien veel vrouwen dat hun hartkloppingen vooral optreden in periodes van
hormonale schommelingen, stress, slaaptekort of verhoogde belasting. Juist omdat
verschillende systemen elkaar beïnvloeden, is de oorzaak lang niet altijd tot één factor terug
te brengen.

Wat kan fytotherapie hierin betekenen?
Misschien is dat wel een van de grootste misverstanden over fytotherapie: dat er voor
iedere klacht een plant bestaat. Dat is zelden zo.

Twee vrouwen kunnen allebei last hebben van hartkloppingen en toch een heel andere
behandeling nodig hebben. Bij de een blijken hormonale schommelingen de belangrijkste rol
te spelen. Bij de ander is het lichaam vooral ontregeld geraakt door een langdurig
slaaptekort of een overbelast stresssysteem. En vaak versterken die factoren elkaar. De
klacht is hetzelfde, maar wat eronder ligt kan heel verschillend zijn.

Daarom kijk ik tijdens een consult niet alleen naar de hartkloppingen zelf, maar vooral naar
de vraag waarom jouw lichaam juist nú zo reageert. Zijn hormonale schommelingen de
belangrijkste factor? Speelt een verstoorde nachtrust mee? Is je stresssysteem overbelast
geraakt? Of zie ik een patroon waarin verschillende factoren elkaar versterken? Pas als dat
duidelijk is, kun je ook bepalen welke behandeling de meeste kans van slagen heeft.

Juist daarom werk ik graag met planten. Niet omdat ze ‘natuurlijk’ zijn, maar omdat planten
vaak rijk zijn aan verschillende inhoudsstoffen die elk op hun eigen manier bijdragen aan het
herstel van het lichaam. Dat maakt ze juist interessant bij klachten die niet één duidelijke
oorzaak hebben, maar ontstaan door een samenspel van processen. Welke planten ik kies,
hangt daarom niet af van de klacht alleen, maar van het verhaal dat jouw lichaam vertelt.